36

脑血管(疾)病

nǎo xuèguǎn (jí)bìng

โรคหลอดเลือดสมอง

Cerebrovascular Disease(CVD)

脑血管(疾)病โรคหลอดเลือดสมอง: เป็นคำค่อนข้างกว้าง ครอบคลุมถึงหลายโรคหรือหลายภาวะที่เกี่ยวข้องกับหลอดเลือดสมอง เช่น โรคลิ่มเลือดในสมองที่พบได้ทั่วไป เส้นเลือดอุดตันในสมอง เลือดออกในสมอง เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชั่วคราว  และโรคอื่นๆที่เกี่ยวพันกับหลอดเลือดสมองเป็นต้น  โดยสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายสาขา อาการแสดงก็แตกต่างกัน

36.1

(脑)卒中

(nǎo) cùzhòng

โรคหลอดเลือดสมอง(เฉียบพลัน); สโตรก

Stroke

(脑)中风

(nǎo) zhòngfēng

คำอธิบายเพิ่มเติม : คำว่า (脑)卒中 กับ (脑)中风

(脑)卒中

(nǎo) cùzhòng

นิยมใช้เรียกกันในแพทย์แผนตะวันตกหรือ

แพทย์แผนปัจจุบัน

(脑)中风

(nǎo) zhòngfēng

เป็นคำที่แพทย์แผนจีนนิยมใช้เรียกกันแล้วถูกเรียกใช้ในภาษาพูดของแพทย์แผนปัจจุบัน

(脑)卒中 หรือ (脑)中风มีความหมายเดียวกัน แปลว่า “โรคหลอดเลือดสมอง” หรือ

“สโตรก” มีชื่อเรียกเป็นทางการว่า “脑血管意外 nǎo xuèguǎn yìwài  (Cerebrovascular Accident (CVA)) หรือเรียกอีกอย่างว่า 急性脑血管疾病 jíxìng nǎo xuèguǎn jíbìng แปลว่า“โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน”  คือภาวะที่สมองขาดเลือดไปเลี้ยงเนื่องจากหลอดเลือดตีบ อุดตัน หรือหลอดเลือดแตก ทำให้การทำงานของสมองบางส่วนหรือทั้งหมดผิดปกติไป โดยเกิดขึ้นแบบไม่คาดคิด อาการมักจะเกิดขึ้นทันทีทันใด มีอาการอัมพฤกษ์ – อัมพาต นักวิชาการหรือผู้รู้ จึงจัดให้อัมพฤกษ์ – อัมพาต ก็คือ “โรคหลอดเลือดสมอง” หรือ“สโตรก”

หมายเหตุ: สโตรก จะต่างจาก ฮีทสโตรก(中暑 zhòngshǔ, Eng: Heat Stroke) ที่แปลว่า “โรคลมแดด” ซึ่งเกิดจากร่างกายเจออากาศร้อนจัดกว่า 40 องศา หรือเกิดจากความร้อนที่เผาผลาญภายในร่างกาย ร่างกายก็จะพยายามหาทางจัดการกับความร้อน ร่ายกายจะปรับตัวมีการสูบฉีดโลหิต และหัวใจเต้นแรงขึ้น เลือดจะไปเลี้ยงที่ผิวหนังมากขึ้น เส้นเลือดที่ผิวหนังขยายตัว ต่อมเหงื่อทำงานมากขึ้น ทำให้มีเหงื่อออกมากร่างกายก็จะเสียน้ำ อาจทำให้หมดสติได้ 

โดยทั่วไปความผิดปกติของโรคหลอดเลือดสมองหรือสโตรกออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่

ชนิดที่ 1

出血性(脑)卒中

chūxuèxìng (nǎo) cùzhòng

โรคหลอดเลือดสมอง

ชนิดเลือดออกในสมอง

Hemorrhagic Stroke

出血性(脑)中风

chū xuèxìng (nǎo)zhòngfēng

โรคหลอดเลือดสมองชนิดเลือดออกในสมองแบ่งออกเป็น 2 ชนิดย่อย ได้แก่

中文

拼音

泰文 / 英文

脑动脉瘤

nǎo dòngmài liú

โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง;

โรคเส้นเลือด(ใน)สมองโป่งพอง

Cerebral Aneurysm; Brain  Aneurysm

颅内动脉瘤

lú nèi dòngmài liú

1.脑动脉瘤/ 颅内动脉瘤 โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง หรือโรคเส้นเลือด(ใน)สมองโป่งพอง: คือ ตำแหน่งของหลอดเลือดสมองที่มีการโป่งพองออกจากผนังปกติ การโป่งพองของหลอดเลือดบริเวณสมอง เกิดจากแรงดันในหลอดเลือดกระทบกับบริเวณผนังหลอดเลือดที่อ่อนแอและจนเกิดการดันให้ผนังโป่งพองขึ้น เมื่อมีแรงดันมากขึ้น ผนังบริเวณนี้จะยิ่งโป่งพองมากขึ้น

         โดยทั่วไปโรคเส้นเลือดในสมองโป่งพองจะไม่แสดงอาการแต่อย่างใด อาการแสดงก็ต่อเมื่อเส้นเลือดแตก หรือมีการโป่งพองจนไปกดทับเนื้อเยื่อสมองหรือเส้นประสาทสมอง อาการของโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง ที่พบบ่อยที่สุด คือ อาการปวดหัวอย่างรุนแรงที่สุดในชีวิตแบบไม่เคยเป็นมาก่อนและเป็นแบบทันทีทันใด ร่วมกับอาการ คลื่นไส้ อาเจียน คอแข็ง ตามัว ชัก หนังตาตก สับสน หมดสติ หน้าเบี้ยวครึ่งซีก มีอาการเหน็บชาตามร่างกายครึ่งซีก พูดไม่ได้ พูดไม่ชัด รวมถึงมีอาการกลืนลำบาก และสำลัก

中文/拼音

泰文/英文

脑动静脉(血管)畸形

nǎo dòng jìngmài (xuèguǎn) jīxíng

โรคหลอดเลือดสมองผิดปกติเอวีเอ็ม;

โรคเส้นเลือดขอดในสมอง(เอวีเอ็ม)

(Cerebral) Arteriovenous Malformation ; Cerebral AVM

动静脉畸形

dòng jìngmài jīxíng

脑动静脉瘘

nǎo dòng jìngmài lòu

动脉瘤样血管畸形

dòngmàiliú yàng xuèguǎn jīxíng

颅内动静脉畸形

lú nèi dòng jìngmài jīxíng

หมายเหตุ: โดยทั่วไปนิยมใช้คำว่า 脑动静脉畸形 nǎo dòng jìngmài jīxíng

2. 脑动静脉畸形 โรคหลอดเลือดสมองเอวีเอ็ม หรือโรคเส้นเลือดขอดในสมอง

(เอวีเอ็ม): เป็นโรคที่มักพบตั้งแต่กำเนิด พบได้ค่อนข้างน้อย เกิดจากการเชื่อมต่อที่ผิดปกติระหว่างหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดงในสมอง จนไปกระทบการไหลเวียนของเลือดและออกซิเจนของเนื้อสมองบริเวณนั้น ๆ ทำให้สมองเกิดความเสียหาย โรคนี้มักไม่แสดงอาการ กว่าจะรู้ตัวอีกทีก็มักจะเริ่มรุนแรง อาการทั่วไปจะมีอาการปวดศีรษะ สับสน ชัก มีปัญหาในการมองเห็น หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ ช่วงอายุที่พบมากคือ 20-30ปี และพบในผู้ที่มีคนในครอบครัวมีประวัติป่วยด้วยโรคนี้

ชนิดที่ 2

缺血性(脑)卒中

quēxuèxìng (nǎo) cùzhòng

โรคหลอดเลือดสมองชนิดสมองขาดเลือด

Ischemic Stroke

缺血性(脑)中风

quēxuèxìng (nǎo) zhòngfēng

缺血性(脑)卒中/ 缺血性(脑)中风โรคหลอดเลือดสมองชนิดสมองขาดเลือด: คือการตายของเนื้อเยื่อสมองบางส่วน หรือภาวะเนื้อสมองตายเหตุจากการขาดเลือด

(脑梗死 nǎogěngsǐ,Eng: Cerebral infarction; Brain infarction) โรคหลอดเลือดสมองชนิดนี้แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่

中文

拼音

泰文 / 英文

血栓形成性

(脑)卒中

xuèshuān xíngchéng xìng (nǎo)cùzhòng

โรคหลอดเลือดขาดเลือดจาก

ภาวะหลอดเลือดสมองตีบ; 

โรคสมองขาดเลือดจากเส้นเลือดในสมองตีบ;

โรคหลอดเลือดสมองตีบ;

โรคเส้นเลือดในสมองตีบ

Thrombotic Stroke

血栓性(脑)卒中

xuèshuān xìng 

(nǎo) cùzhòng

血栓性(脑)中风

xuèshuān xìng 

(nǎo) zhòngfēng

1. 血栓(形成)性(脑)卒中/ 血栓性(脑)中风โรคหลอดเลือดขาดเลือดจากภาวะหลอดเลือดสมองตีบ; โรคหลอดเลือดสมองตีบ หรือโรคเส้นเลือดในสมองตีบ: เกิดจากลิ่มเลือดก่อตัวขึ้นจากผนังหลอดเลือดแดงในสมองที่มีคาบพลัคหรือคราบตะกรันไขมันเกาะจนแข็ง ทำให้เส้นเลือดตีบแคบลงจนอุดตัน ส่งผลให้เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงสมองได้ไม่เพียงพอ โรคนี้มักเกิดในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีระดับคอเลสเตอรอลสูง มีภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง หรือเป็นโรคเบาหวาน นอกจากนี้ ผู้ป่วยบางรายอาจเกิดอาการภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวที่เกิดในช่วงสั้นๆ

   อาการทั่วไปของโรคนี้ ได้แก่ใบหน้าตก พูดไม่ชัด อ่อนแรง ชา เป็นอัมพาตที่ด้านใดด้านหนึ่งของร่างกายหรืออัมพาตครึ่งซีก(偏瘫piāntān, Eng:Hemiplegia)  มองเห็นภาพซ้อนหรือพร่ามัว เดินลำบากหรือทรงตัวลำบากอย่างกะทันหัน มีปัญหาในการเข้าใจคำพูด สับสนอย่างกะทันหัน เป็นต้น

หมายเหตุ: ผู้ที่มีภาวะลิ่มเลือดไปตีบแคบที่ผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ที่คอ หรือที่เรียกกันว่า “โรคหลอดเลือดแดง(ใหญ่)คาโรติดตีบตัน หรือภาวะหลอดเลือดแดงที่คอตีบ

烟雾病

yānwù bìng

โรคโมยาโมยา

Moya-Moya disease: MMD

Moyamoya病

Moyamoyabìng

ที่มารูปภาพ:  https://neurosurgery.weillcornell.org/condition/moyamoya-disease

烟雾病โรคโมยาโมยา คือ โรคนี้ถูกค้นพบครั้งแรกที่ญี่ปุ่น เป็นหนึ่งในโรคของหลอดเลือดสมอง เกิดจากการตีบของหลอดเลือดแดงคาโรติด(颈动脉 jǐngdòngmài, Eng: Carotid artery) ทั้งสองข้างทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้ไม่เพียงพอ สมองจึงเกิดการปรับตัวและสร้างหลอดเลือดแดงขึ้นมาใหม่เพื่อช่วยเลี้ยงสมอง เนื่องจากหลอดเลือดที่สร้างใหม่มีขนาดเล็กเป็น ฝอยและเปราะบางคล้ายกับกลุ่มควัน จึงเป็นที่มาของชื่อโรค โมยาโมยา (ภาษาญี่ปุ่น แปลว่า “กลุ่มควัน”) โรคนี้พบได้บ่อยในเด็ก แต่ก็สามารถเกิดในผู้ใหญ่ได้เช่นกัน

      ในเด็ก อาการแรกที่สังเกตได้อาจเป็นอาการชัก ซึ่งเกิดจากสมองขาดเลือด ส่วนในผู้ใหญ่ อาจพบอาการคล้ายกับโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชั่วคราว (短暂性脑缺血发作 / 小卒中duǎnzàn xìng nǎo quēxuè fāzuò/ xiǎozú zhōng, Eng: Transient ischemic attack – TIA) เช่น การพูดไม่ชัด การรู้สึกชาที่แขนหรือขาข้างใดข้างหนึ่ง การมองเห็นผิดปกติ หรือเวียนศีรษะ อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นชั่วคราวและหายไปเองได้ในช่วงแรกเมื่อโรคลุกลาม อาการจะรุนแรงขึ้น อาจเกิดภาวะเลือดออกในสมองได้ ทำให้เกิดอาการปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน หรือหมดสติ นอกจากนี้ยังมีผลกระทบต่อระบบประสาทอื่น ๆ เช่น การสูญเสียความสามารถในการเคลื่อนไหว การพูด หรือความจำเสื่อม หากไม่ได้รับการรักษาทันทีอาจทำให้เกิดภาวะอัมพาต (瘫痪 tānhuàn, Eng: Paralysis) หรือภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ได้

中文 / 拼音

泰文 / 英文

栓塞性(脑)卒中

shuānsè xìng (nǎo) cùzhòng

โรคหลอดเลือดขาดเลือดจากการอุดตัน;

โรคสมองขาดเลือดจากเส้นเลือดในสมองอุดตัน

Embolic Stroke

栓塞性(脑)中风

shuānsè xìng (nǎo) zhòngfēng

2. 栓塞性(脑)卒中/ 栓塞性(脑)中风โรคหลอดเลือดขาดเลือดจากการอุดตัน หรือโรคสมองขาดเลือดจากเส้นเลือดในสมองอุดตัน: เกิดจากลิ่มเลือดที่ก่อตัวในเส้นเลือดนอกสมอง เช่น ที่หัวใจ ลอยตามกระแสเลือดไปอุดตันที่เส้นเลือดเล็ก ๆ ในสมอง จนทำให้เลือดไม่สามารถไหลเวียนไปที่สมองได้อย่างเพียงพอ มักเกิดในผู้ที่มีเคยได้รับการผ่าตัดหัวใจมาก่อนหรือมีปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ ได้แก่ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคของลิ้นหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หรือภาวะหัวใจโต เป็นต้นโดยโรคหลอดเลือดขาดเลือดจากการอุดตันอาจเกิดอาการขึ้นโดยไม่มีสัญญาณบอกให้ทราบล่วงหน้า