34

头痛

tóutòng

(โรค)ปวดศีรษะ

Headache

ที่มารูปภาพ: https://polyclinic.singhealth.com.sg/news/patient-care/when-is-a-headache-a-migraine

头痛(โรค)ปวดศีรษะ: เป็นโรคที่สำคัญและพบได้บ่อย โดยอาการปวดศีรษะมีหลายประเภท โดยสาเหตุและตำแหน่งของอาการปวดหัวจะเป็นตัวกำหนดว่าเป็นการปวดหัวว่าประเภทใด ไม่ว่าจะเป็นการปวดหัวแบบทั่วไป หรือเป็นการปวดหัวแบบที่เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ โดยทั่วไป อาการปวดศีรษะสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่

1.การปวดศีรษะแบบปฐมภูมิ

原发性头痛

yuánfā xìng tóutòng

การปวดแบบปฐมภูมิ

Primary headaches

原发性头痛 อาการปวดหัวแบบปฐมภูมิ คือกลุ่มอาการปวดหัวที่ไม่ได้มีสาเหตุจากโรคอื่น และไม่ได้เป็นอาการปวดหัวชนิดอันตรายที่เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ แต่มักเกิดขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหวมากเกินไปหรือเป็นการปวดหัวที่เกิดจากโครงสร้างที่ไวต่อความเจ็บปวดทำงานผิดปกติ ทั้งนี้ อาการปวดหัวแบบปฐมภูมิบางอาการอาจได้รับการถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ ประเภทของการปวดหัวแบบปฐมภูมิ ได้แก่

紧张性头痛

jǐnzhāng xìng tóutòng

ปวดศีรษะจากความเครียด;

ปวดศีรษะจากกล้ามเนื้อตึงตัว;ปวดศีรษะแบบตึงตัว

Tension headache

肌收缩性头痛

jī shōusuō xìng tóutòng

ที่มารูปภาพ: https://www.mountelizabeth.com.sg/conditions-diseases/tension-headache

紧张性头痛/ 肌收缩性头痛 ปวดศีรษะจากความเครียด; ปวดศีรษะจากกล้ามเนื้อตึงตัว หรือปวดศีรษะแบบตึงตัว: เป็นอาการปวดหัวที่เกิดจากความเครียด การทำงานหนัก และการพักผ่อนไม่เพียงพอ โดยมีอาการปวดหัวทั้งสองข้างแบบรัดรอบศีรษะ หรือปวดที่ขมับร้าวไปที่ท้ายทอย โดยมีระยะเวลาในการปวดตั้งแต่ 30 นาทีจนถึงหลายวัน โดยมักมีอาการช่วงบ่ายหรือเย็น

偏头痛(性神经痛)

piāntóu tòng (xìng shénjīng tòng)

ปวดศีรษะไมเกรน Migraine headache

(神经)血管性头痛

(shénjīng) xuèguǎn xìng tóutòng

ที่มารูปภาพ: https://naasosteopaths.ie/my-blog/2022/4/8/migraine-prevention

偏头痛(性神经痛)ปวดศีรษะไมเกรน: เป็นโรคปวดศีรษะที่พบได้บ่อย โดยโรคปวดศีรษะไมเกรนนี้มักพบได้บ่อยในผู้หญิงวัยทำงาน ลักษณะการปวดมักทำให้เกิดอาการปวดศีรษะรุนแรงปานกลางถึงรุนแรงมาก ปวดตุ้บ ๆ บริเวณขมับ อาจปวดร้าวมาที่กระบอกตาหรือท้ายทอย และปวดหัวข้างเดียว(บางรายอาจพบว่าปวดหัวทั้งสองข้าง)  ซึ่งอาการปวดดังกล่าวจะแย่ลงได้จากสิ่งกระตุ้นภายนอก ทั้งแสง เสียง หรือกลิ่น ผู้ป่วยบางรายมักมีอาการคลื่นไส้อาเจียน ไมเกรนส่วนใหญ่มักจะปวดนานตั้งแต่ 4 ชั่วโมงขึ้นไป ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดนานถึง 3 วัน

丛集性头痛

cóngjí xìng tóutòng

ปวดศีรษะแบบกลุ่ม;

ปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์

Cluster headache

组织胺性头痛

zǔzhī'àn xìng tóutòng

蝶腭神经痛

  dié è shénjīng tòng

ที่มารูปภาพ: https://zerotofinals.com/medicine/neurology/clusterheadaches/

丛集性头痛 ปวดศีรษะแบบกลุ่ม หรือปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์: เป็นอาการปวดหัวที่เกิดจากการทำงานที่ผิดปกติของสมอง เส้นประสาทสมองคู่ที่ 5(三叉神经

sānchā shénjīng, Eng: Trigeminal nerve) และเส้นเลือดโดยรอบรวมถึงปฏิกิริยาเคมีในสมอง โดยมีอาการปวดหัวข้างเดียวอย่างรุนแรง ปวดแปล๊บ ๆ ปวดตุบ ๆ เป็นระยะจนน้ำตาไหล เหงื่อออก หนังตาตก น้ำมูกไหล และรูม่านตาหด มีอาการปวดหัวเป็นชุด ๆ 1-3 ครั้งต่อวันนานตั้งแต่ 2 สัปดาห์จนถึง 3 เดือนจากนั้นอาการปวดหัวจึงหายไป 

睡眠性头痛

shuìmián xìng tóutòng

ปวดศีรษะขณะหลับ

Hypnic headache

ที่มารูปภาพ: https://www.medmastery.com/guides/headaches-clinical-guide/summary-other-primary-headaches

睡眠性头痛 ปวดศีรษะขณะหลับ: เป็นความผิดปกติของอาการปวดศีรษะที่เกิดขึ้นในผู้สูงอายุ ที่มีอายุมากกว่า 60 ปี พบได้บ่อยในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย อาการทั่วไปมักจะทำให้คนตื่นจากการนอนหลับ นักวิชาการบางท่านจะเรียกว่า “ปวดหัวแบบนาฬิกาปลุก

(闹钟性头痛nàozhōng xìng tóutòng, Eng: Alarm clock headache)” เนื่องจากจะเกิดขึ้นในเวลาเดียวกันหลายคืนต่อสัปดาห์หรืออาจจะปวดทุกคืน อาการปวดศีรษะชนิดนี้พบได้ยาก ไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ 

慢性每日头痛

mànxìng měirì tóutòng

ปวดศีรษะแบบเรื้อรังทุกวัน; ปวดศีรษะต่อเนื่องทุกวัน

New daily persistent headache: NDPH; 

Chronic daily (persistent) headache

ที่มารูปภาพ: https://migraine.com/living-migraine/new-daily-persistent-headache-diagnosis

慢性每日头痛ปวดศีรษะแบบเรื้อรังทุกวัน: เป็นอาการปวดหัวแบบฉับพลันทั้งสองข้างหรือข้างเดียวแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน มีภาวะตาสู้แสงไม่ได้คล้ายกับอาการปวดหัวไมเกรน อาการปวดหัวต่อเนื่องทุกวันเป็นอาการปวดหัวแบบที่พบได้น้อยมากและไม่ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด โดยสันนิษฐานว่าอาจเกิดจากการอักเสบภายในโครงสร้างรอบศีรษะ การติดเชื้อ เนื้องอกในสมอง หรือปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือดที่จำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดโดยการแพทย์ผู้ชำนาญการ

2.การปวดศีรษะแบบทุติยภูมิ

继发性头痛

jì fā xìng tóutòng

การปวดแบบทุติยภูมิ

Secondary headache

继发性头痛อาการปวดหัวแบบทุติยภูมิ: คือกลุ่มอาการปวดหัวที่มีสาเหตุจากโรคหรือความผิดปกติที่เกิดขึ้นภายในโครงสร้างกะโหลกศีรษะหรือภายนอกกะโหลกศีรษะ เป็นอาการปวดศีรษะที่มีสาเหตุจากภายในสมอง  มีอาการปวดหัวทั้งแบบที่ไม่เป็นอันตรายที่สามารถรักษาให้หายได้ และแบบที่เป็นอันตรายต่อชีวิตที่ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลเพื่อรับการรักษาโดยเร็วที่สุด เช่น

窦性头痛 

dòu xìng tóutòng

ปวดหัวไซนัส

Sinus headaches

ที่มารูปภาพ: https://www.mountelizabeth.com.sg/conditions-diseases/sinus-headache/symptoms-causes

窦性头痛ปวดหัวไซนัส: เป็นอาการปวดหัวทั่วทั้งใบหน้าตามบริเวณโพรงไซนัส เช่น หน้าผาก ดั้งจมูก กระบอกตา โดยมีที่มาจากหลากหลายสาเหตุ เช่น ไข้หวัด โรคภูมิแพ้ การติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา ผู้ที่มีอาการปวดหัวไซนัสจะมีอาการปวดหัวชัดเจนเมื่อก้มศีรษะ หรือก้มตัว อาจมีไข้ ใบหน้าบวม มีเสมหะ และน้ำมูกไหล

霹雳性头痛

pīlì xìng tóutòng

ปวดหัวแบบสายฟ้าฟาด 

Thunderclap headache

霹雳样头痛

pīlì yàng tóutòng

ที่มารูปภาพ: https://www.buoyhealth.com/learn/thunderclap-headache

霹雳性头痛ปวดหัวแบบสายฟ้าฟาด: เป็นการปวดหัวแบบฉับพลันรุนแรง เจ็บปวดมาก เกิดขึ้นแบบกะทันหันภายใน 1 นาที โดยไม่มีสัญญาณเตือน อาจเป็นอาการนำที่นำไปสู่ภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ร้ายแรง เช่น เลือดออกในสมอง หลอดเลือดสมองหดตัว หรือหลอดเลือดดำสมองอุดตัน

颅内压增高

lúnèi yā zēnggāo

ปวดศีรษะจากแรงดันในโพรงกะโหลกศีรษะสูง

Increased Intracranial Pressure

ที่มารูปภาพ: https://www.osmosis.org/learn/Increased_intracranial_pressure_%28ICP%29:_Nursing

颅内压增高ปวดศีรษะจากแรงดันในโพรงกะโหลกศีรษะสูง:สาเหตุเกิดจากการมีสิ่งผิดปกติในสมอง เช่น เนื้องอกในสมอง เลือดออกหรือน้ำคั่งในสมอง การติดเชื้อในสมอง เป็นต้น เป็นผลให้ความดันในโพรงกระโหลกศีรษะสูง โดยอาการปวดนี้จะปวดลึกภายในศีรษะ มีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย เช่น แขนขาอ่อนแรงหรือชา พูดไม่ชัด การได้ยินผิดปกติ อาเจียน ชัก ซึมลง สับสน ไม่รู้สึกตัว

3.ปวดศีรษะจากเส้นประสาทสมอง ใบหน้า และอื่นๆ

脑神经痛、中枢和原发性颜面痛及其他头痛。

nǎo shénjīng tòng、 zhōngshū hé yuán fā xìng yánmiàn tòng jí qītā tóutòng.

ปวดศีรษะจากเส้นประสาทสมอง ใบหน้า และอื่นๆ

Painful cranial neuropathies, other facial pains and other headaches

ปวดศีรษะจากเส้นประสาทสมอง ใบหน้า และอื่นๆ เป็นกลุ่มอาการปวดศีรษะที่เกิดจากความผิดปกติของเส้นประสาทสมอง เช่น

三叉神经痛

sān chà shénjīng tòng

โรคปวดเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5;

โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า

Trigeminal neuralgia

(面部)痛性痉挛

(miànbù) tòngxìng jìngluán

痛性抽搐

tòngxìng chōuchù

脸痛

liǎn tòng

面风痛

(แพทย์จีนเรียก)

miàn fēng tòng

ที่มารูปภาพ:  https://www.nature.com/articles/s41582-020-0356-0

三叉神经痛โรคปวดเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 หรือโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า: อาการปวดเกิดจากเส้นประสาทคู่ที่ 5 มักพบในผู้สูงอายุ อายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป แต่ก็พบได้บ้างในผู้ป่วยที่มีอายุน้อย โดยสาเหตุเกิดจากการกดหรือระคายต่อเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 ซึ่งซ่อนตัวอยู่ในช่องกะโหลกศีรษะ ทำหน้าที่รับความรู้สึกสัมผัสบริเวณใบหน้า 

舌咽神经痛

shé yān shénjīng tòng

โรคปวดเส้นประสาท(ลิ้นและ)คอหอย;

โรคปวดเหตุเส้นประสาทคอหอย

โรคปวดเส้นประสาทสมองคู่ที่ 9

Glossopharyngeal neuralgia

吞咽三叉神经痛

tūnyàn sān chà shénjīng tòng

吞咽(三叉)神经痛โรคปวดเส้นประสาท(ลิ้นและ)คอหอย; โรคปวดเหตุเส้นประสาทคอหอย หรือโรคปวดเส้นประสาทสมองคู่ที่ 9: อาการปวดเหตุประสาทคอหอยดังกล่าว เกิดจากมีรอยโรคบริเวณเส้นประสาทสมองคู่ที่ 9 โดยสาเหตุนั้นอาจเกิดจาก หลอดเลือดบริเวณก้านสมองโป่งพอง หรือ คดงอแล้วไปกดทับหรือเบียดเส้นประสาทเส้นที่ 9 หรือ เกิดจากก้อนเนื้องอก หรือมีการอักเสบของเส้นประสาทดัง กล่าว โดยส่วนใหญ่แล้วไม่มีสาเหตุที่ร้ายแรง และแพทย์มักหาสาเหตุไม่พบ

枕神经痛

zhěn shénjīng tòng

โรคปวดเส้นประสาทท้ายทอย; โรคปวดท้ายทอยจากเส้นประสาท; โรคปวดท้ายทอยเส้นประสาทต้นคอ 

Occipital neuralgia

枕神经痛โรคปวดเส้นประสาทท้ายทอย; โรคปวดท้ายทอยจากเส้นประสาท หรือโรคปวดท้ายทอยเส้นประสาทต้นคอ: มักมีอาการปวดแบบแปลบๆ ตุบๆ แสบร้อนหรือเหมือนถูกไฟช็อต โดยเริ่มต้นที่ท้ายทอยหรือด้านหลังศีรษะ และลามไปยังเส้นประสาทท้ายทอย (枕神经  zhěn shénjīng, Eng: Occipital nerves) ซึ่งเส้นประสาทท้ายทอยอยู่บริเวณด้านบนของไขสันหลัง แล้วปวดร้าวขึ้นไปถึงกลางศีรษะ มักจะปวดข้างเดียว นอกจากนี้ยังอาจทำให้ไวต่อแสง หนังศีรษะเจ็บ และปวดหลังตาที่ด้านที่ได้รับผลกระทบ ผู้ป่วยอาจรู้สึกปวดที่โคนกะโหลกศีรษะหรือหลังหูด้วย

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการคอ บ่า ไหล่ตึงตัวร่วมด้วย 

        อาการปวดเส้นประสาทท้ายทอยไม่เหมือนกับอาการปวดศีรษะหรือไมเกรนชนิดอื่นที่ปวดช้ากว่า แต่สามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วจากการหวีผมเท่านั้น สำหรับอาการปวดเส้นประสาทท้ายทอย อาการปวดรุนแรงจะเกิดขึ้นเพียงช่วงเวลาสั้นๆ เพียงไม่กี่วินาทีหรือ2-3นาทีแล้วก็หายไป ในขณะที่อาการปวดไมเกรนก็รุนแรงเช่นกัน แต่จะปวดนานกว่านั้นมาก  สาเหตุของโรคนี้อาจเกิดจากการติดเชื้อหรือบาดเจ็บ ทำให้เส้นประสาทอักเสบ มีการกดทับของเส้นประสาทหรือได้รับการกระทบกระเทือนรุนแรง จนเส้นประสาทเสียหาย  

หมายเหตุ: เส้นประสาทท้ายทอย(枕神经  zhěn shénjīng, Eng: Occipital nerves) เป็นกลุ่มของเส้นประสาทที่มาจากเส้นประสาทไขสันหลังส่วนคอ C2 และ C3 โดยประกอบด้วยเส้นประสาท 3 เส้น ได้แก่ 

枕大神经

zhěn dà shénjīng 

เส้นประสาทท้ายทอยใหญ่

Greater occipital nerve

枕小神经

zhěn xiǎo shénjīng   

เส้นประสาทท้ายทอยเล็ก

Lesser occipital nerve

第3枕神经

dì sān zhěn shénjīng

เส้นประสาทท้ายทอยเส้นที่ 3

Third occipital nerve   

       เส้นประสาททั้งสามเส้นนี้ตั้งอยู่ในบริเวณคอด้านหลังและหนังศีรษะ และเชื่อมต่อกันด้วยสาขาที่เชื่อมต่อกัน

视神经炎

shì shénjīng yán

โรคเส้นประสาทตาอักเสบ

Optic neuritis

视神经病变

shì shénjīng bìngbiàn

视神经乳头炎

shì shénjīng rǔtóu yán

视神经炎โรคเส้นประสาทตาอักเสบ: สาเหตุเชื่อว่าเกิดจากภาวะคุ้มภูมิกันในร่างกายเราเกิดการต่อต้านเนื้อเยื่อของตัวเอง ก่อให้เกิดการอักเสบตามด้วยการเสื่อมของปลอกหุ้มเส้นประสาทตา มักพบในผู้ป่วยอายุระหว่าง 20-45 ปี พบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย มักเป็นข้างเดียว แต่หากเป็นในตาทั้งสองข้างถือเป็นปัจจัยเสี่ยงอันหนึ่งที่จะเกิดโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งหรือโรคเอ็มเอส(多发性硬化(症) duō fā xìng yìnghuà (zhèng), Eng: Multiple Sclerosis (MS)) ตามมา  ผู้ป่วยมักมีอาการไม่สบายตา ตามัวลงค่อนข้างรวดเร็ว ปวดในลูกตา ปวดรอบเบ้าตา และจะปวดมากขึ้นเมื่อกลอกตา

卒中后中枢性疼痛

cùzhòng hòu zhōngshū xìng téngtòng

อาการปวดที่เกิดจากรอยโรค(หลอดเลือด)ในสมอง

Central post-stroke pain: CPSP

卒中后中枢性疼痛อาการปวดที่เกิดจากรอยโรค(หลอดเลือด)ในสมอง: คืออาการปวดเส้นประสาทชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โดยสามารถเกิดขึ้นได้ทันทีหลังเกิดอาการโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งจะเกิดขึ้นประมาณ 1 ต่อ 10 ราย
โดยทั่วไปจะมีลักษณะอาการปวดเรื้อรัง คือมีอาการความรู้สึกต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นพร้อมกัน เช่น ร้อนและเย็น แสบร้อน รู้สึกซ่าน ชา ปวดเหมือนเข็มทิ่มแทงตามร่างกาย โดยมักมีอาการแย่ลงเมื่อสัมผัสโดนน้ำ หรือการเคลื่อนไหว

  灼口综合征

zhuó kǒu zōnghé zhēng

กลุ่มอาการแสบร้อนในช่องปาก; โรคร้อนในปาก; โรคปากไหม้ 

Burning mouth syndrome: BMS

ที่มารูปภาพ:  https://www.watertowndentalhealth.com/what-you-need-to-know-about-burning-mouth-syndrome/

灼口综合征กลุ่มอาการแสบร้อนในช่องปาก หรือโรคปากไหม้: โรคนี้เป็นโรคที่ถูกวินิจฉัยได้ยาก ส่วนใหญ่ผู้ที่เป็นโรคนี้ มักเป็นผู้หญิงในวัยหมดประจำเดือน ปัจจุบันยังไม่สามารถทราบสาเหตุที่แน่ชัด โดยคาดว่าอาจมีการเชื่อมโยงกับความเสียหายของเส้นประสาท ขั้นตอนทางทันตกรรม การขาดสารอาหาร การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในวัยทอง อาการแพ้อย่างรุนแรง เชื้อราในช่องปาก และมักมีความสัมพันธ์กับผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าและ/หรือวิตกกังวล

    สำหรับโรคนี้จะมีอาการผิดปกติหลัก ได้แก่ อาการแสบร้อนริมฝีปาก ในช่องปากรวมถึงลิ้น และมักจะมีอาการอื่นร่วมด้วย ได้แก่ ปากแห้ง น้ำลายแตกฟอง รู้สึกถึงรสขมหรือเป็นโลหะ และการรับรสที่ผิดปกติ 

35

眩晕(症)

xuànyùn (zhèng)

อาการเวียนศีรษะแบบรู้สึกหมุน;

อาการ(เวียนศรีษะ)บ้านหมุน Vertigo

眩冒

xuànmào

ที่มารูปภาพ: https://www.onlymyhealth.com/causes-and-symptoms-of-vertigo-1686135234

眩晕อาการเวียนศีรษะแบบรู้สึกหมุน หรืออาการ(เวียนศรีษะ)บ้านหมุน: เป็นอาการเวียนศีรษะประเภทหนึ่งที่มักเกิดขึ้นแบบเฉียบพลัน ผู้ป่วยจะรู้สึกว่าสิ่งแวดล้อมรอบตัวหมุนไป ทั้งๆ ที่จริงแล้วตนเองอยู่กับที่และไม่มีการเคลื่อนไหว สาเหตุเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ อาทิ โรคเส้นประสาทการทรงตัวอักเสบ โรคหลอดเลือดสมอง โรคหินปูนหูชั้นในเคลื่อน โรคน้ำในหูชั้นในผิดปกติ เป็นต้น

 เรียนรู้ "โรคภัยไข้เจ็บต่างๆ ในภาษาจีน" คลิ๊กนี้